รู้จัก Foxconn บริษัทนี้คือใคร ทำไมเป็นผู้ผลิตรายสำคัญให้สินค้า Apple

เมื่ออ่านข่าวเรื่องกำลังการผลิต iPhone เราจะพบชื่อบริษัท Foxconn อยู่เป็นประจำ หลายคนอาจจะสงสัยว่า Foxconn เป็นใคร ทำอะไร ทำไมจึงมาผลิตสินค้าให้ Apple มากมายขนาดนี้

โรงงาน Foxconn ในสาธารณรัฐเช็ก

Foxconn เป็นบริษัทจีน ?

Foxconn เป็นบริษัทที่จดทะเบียนในชื่อ Hon Hai Precision Industry Co., Ltd. แต่เทรดในบริษัทหลักทรัพย์ในชื่อ Foxconn Technology Group ซึ่ง Foxconn ก่อตั้งขึ้นโดย Terry Gou ในปี 1974 สำนักงานใหญ่ของ Foxconn อยู่ที่ Tucheng เมือง New Taipei City สาธารณรัฐจีนหรือไต้หวัน ดังนั้น Foxconn คือบริษัทไต้หวัน (ไม่ใช่บริษัทจีนอย่างที่หลายคนเคยเข้าใจกัน)

แต่เดิม กำลังการผลิตสินค้า Apple ของ Foxconn มักจะอยู่ในจีนค่อนข้างมาก ซึ่งก็ไม่ใช่เรื่องแปลกเนื่องจาก Foxconn ลงหลักปักฐานในจีนมานานพอสมควร โดยโรงงานในจีนแห่งแรกของ Foxconn ตั้งอยู่ที่เสิ่นเจิ้นในปี 1988 และโรงงานที่เลื่องชื่อที่สุดของ Foxconn เห็นจะเป็นโรงงานที่เจิ้งโจวที่เรียกกันว่าเป็น “เมือง iPhone” และด้วยสเกลที่ใหญ่ขนาดนี้ Foxconn จึงถือเป็นบริษัทเอกชนที่จ้างงานจำนวนมากที่สุดของประเทศจีน (ถ้ามากกว่านั้นจะเป็นหน่วยงานภาครัฐหรือรัฐวิสาหกิจของจีน)

ช่วงหลัง Foxconn เริ่มลงทุนสร้างโรงงานนอกประเทศจีนบ้างแล้ว เพื่อรองรับการผลิตสินค้าตามนโยบายของหลาย ๆ บริษัทที่จะเริ่มขยายไปผลิตตามภูมิภาคมากขึ้น ดังนั้นช่วงนี้เรามักจะเห็นข่าว Foxconn ไปตั้งลงทุนตั้งโรงงานในหลายประเทศ ไม่ว่าจะเป็นอินเดีย, เวียดนาม, อินโดนีเซีย, เม็กซิโก, ยุโรป, สหรัฐอเมริกา หรือบราซิล ซึ่งแม้ว่าฐานการผลิตหลักตอนนี้ก็จะยังคงอยู่ที่จีน แต่จากแนวโน้มเรื่องสงครามการค้า และแผนเศรษฐกิจในจีนที่จากเดิมเน้นการลงทุนและผลิตเพื่อส่งออกเป็นการบริโภคภายในประเทศแทน ก็ดูมีแนวโน้มสูงมากที่ Foxconn จะต้องกระจายซัพพลายเชนไปยังประเทศอื่นด้วยเพื่อลดความเสี่ยงในด้านนโยบายของประเทศ

จุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้ Foxconn ใหญ่มากก็เนื่องจาก Intel ในปี 2001 ที่เลือกให้ Foxconn เป็นผู้ผลิตเมนบอร์ดของคอมพิวเตอร์แบรนด์ตัวเองทดแทนคู่แข่งจากชาติเดียวกันอย่าง Asus ซึ่งนอกจาก Apple แล้ว Foxconn ก็เคยผลิตสินค้าให้ Microsoft, HP, IBM และอื่น ๆ หรือแม้กระทั่ง ปตท.ก็เพิ่งร่วมมือกับ Foxconn เพื่อพัฒนาแพลตฟอร์มการผลิตยานยนต์ไฟฟ้าและส่วนประกอบหลักเพื่อรองรับอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า (EV) ในประเทศไทย

โรงงาน Foxconn ในสาธารณรัฐเช็ก

Foxconn ใหญ่แค่ไหน?

สำหรับ Foxconn ปัจจุบันถือเป็นบริษัทที่มี Market Cap (มูลค่าตามราคาตลาด) เป็นอันดับสองของไต้หวัน โดยบริษัทที่มีมูลค่าสูงที่สุดของไต้หวันคือ TSMC ซึ่งทีมงาน MacThai ได้เคยเขียนบทความถึง TSMC ไปแล้วก่อนหน้านี้

รู้จัก TSMC ผู้ผลิตชิปให้ Apple บริษัทนี้ใหญ่แค่ไหนในวงการผลิตชิป

ปัจจุบัน (ตามเวลาที่ผู้เขียนสำรวจ) TSMC คือบริษัทที่มีมูลค่าสูงสุดของไต้หวันที่ 5.6 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ส่วน Foxconn ตามมาเป็นอันดับสองที่ 5.6 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ซึ่งถือว่า Foxconn มูลค่ายังเล็กน้อยมากเมื่อเทียบกับ TSMC ที่เป็นผู้ผลิตชิปอันดับต้น ๆ ของโลก

ภาพจาก Companies Market Cap

ธุรกิจของ Foxconn เป็นบริษัท OEM, ODM และ IDM มีงานด้าน industrial design ที่พร้อมทำตามความต้องการของลูกค้า มีฐานการผลิตตั้งอยู่มากกว่า 20 ประเทศพร้อมเชื่อมต่อระบบการผลิตและซัพพลายเชนสำหรับลูกค้าอุตสาหกรรมทุกกลุ่ม สินค้าที่ Foxconn ผลิตได้มีหลายรูปแบบ เช่น

  • Smart Consumer Electronics เช่น สมาร์ทโฟน, เกมคอนโซล, อุปกรณ์สวมใส่
  • Cloud and Networking Products เช่น เซิร์ฟเวอร์, เราท์เตอร์
  • Computing Products เช่น คอมพิวเตอร์แล็ปท็อป, เดสก์ท็อป, เครื่องปริ้นท์
  • อื่น ๆ เช่น ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์, อุปกรณ์เกี่ยวกับยานยนต์

ด้วยความครบเครื่องทั้งเทคโนโลยีการผลิตและซัพพลายเชนของ Foxconn จึงไม่แปลกใจเลยที่จะเป็นหนึ่งในบริษัทที่ Apple ไว้ใจให้ผลิต iPhone มาอย่างยาวนาน (ซึ่งจริง ๆ แล้ว ผู้ผลิต iPhone ให้ Apple ยังมีอีกหลายบริษัท แต่ที่เป็นข่าวบ่อยสุดคงหนีไม่พ้น Foxconn)

ภาพจาก Prachatai/Flickr

Foxconn กับสวัสดิภาพแรงงาน

Foxconn เคยโดนตั้งคำถามในเรื่องสวัสดิภาพการทำงานมาไม่น้อย โดยก่อนหน้านี้มีข่าวอยู่บ่อยครั้งในช่วงที่เร่งกำลังการผลิต iPhone ว่า พนักงาน Foxconn ในจีนฆ่าตัวตายไปเยอะมาก

มีช่วงหนึ่งสำนักข่าวในสหรัฐฯ เคยทำสกู๊ป iFactory: Inside Apple เพื่อแสดงให้เห็นถึงชีวิตความเป็นอยู่ของพนักงานในโรงงาน Foxconn ซึ่งมีทั้งตาข่ายป้องกันคนพยายามโดดตึกเพื่อฆ่าตัวตายและความเป็นอยู่ที่แออัด แต่ถือว่าดีกว่าข่าวที่ออกมาก่อนหน้านี้มาก (บางคนมีความเห็นว่าอาจเป็นการจัดฉากระดับหนึ่ง)

ปัญหาการใช้งานคนงานหนักของ Foxconn เองก็จะต้องร่วมมือกันทุกฝ่าย ทั้ง Foxconn ที่เป็นผู้รับงานเอง หรือแม้กระทั่งผู้จ้างอย่าง Apple ก็จะทำเป็นปิดตาข้างเดียวไม่รู้ไม่เห็นเรื่องภายในก็คงจะไม่ได้ ดังนั้น ช่วงหลัง Apple เองก็เริ่มเปิดเผยข้อมูลแสดงความรับผิดชอบออกมาบ้างแล้ว ซึ่งข้อมูลนี้จะครอบคลุมถึงซัพพลายเออร์ในสายการผลิตทั้งหมด มีหัวข้อใหญ่ ๆ คือเรื่องสวัสดิภาพของแรงงาน, การพัฒนาทักษะแรงงาน และสิ่งแวดล้อม

ที่มา – Value Today, Foxconn Services and Products, Apple Fandom, PCMag, Foxconn Factory Tour, Global Times